على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
60
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ابتكن ( abtakan ) ا . پ . رئيس طايفه و ترك . ابتلا ( ebtel ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آزمايش . و گرفتارى و مصيبت و تحمل و مشقت و زحمت و محنت و گرفتارى و بدبختى . و گرفتار بدبختى و ملول و رنجيده از بدبختى و مصيبت . ابتلاء ( ebtel ' ) م . ع . اختيار كردن . الحديث : لتبلن لها اماما و لتصلن و جدانا و ابتليته يعنى آزمودم آن را و دانستم و حقيقت ويرا دريافتم و خبر پرسيدم از وى . و ابتلى : سوگند گفته شد . و شناخته گرديد . و ابتلى به : مبتلى شد به آن . ابتلاز ( ebtel z ) م . ع . با هم چيزى اخذ كردن . و ابتلزه منه : گرفت آن را از وى . ابتلاع ( ebtet ' ) م . ع . فرو بردن چيزى را از حلق . ابتلال ( ebtel l ) م . ع . تر گرديدن . و به شدن از بيمارى . و نيكو شدن حال كسى بعد از لاغرى و سختى . ابتناء ( ebten ' ) ابتنى البيت : بر آورد خانه را و ابتنى على اهله و بها : آورد زن خود را بخانهء خود . ابتهاء ( ebteh ' ) م . ع . ابتها به ابتهاء : انس گرفت به وى . ابتهاج ( ebteh j ) م . ع . شاد شدن . ابتهاج ( ebteh j ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بهجت و سرور و شادى و شادمانى . ابتهار ( ebteh r ) م . ع . دعواى دروغ كردن . و نسبت زنا دادن به كسى كه زنا نكرده باشد . و خفتن بر خيال خود . و ابتهره : دشنام داد ويرا به چيزى كه در او بود . و ابتهر فى الدعاء : زارى كرد در دعا و الحاح نمود و دعا كرد هر ساعت و خاموش نشد . و ابتهر لفلان و فى فلان . كوتاهى نكرد در نفع و يا در ضرر فلان . و ابتهر السيف : دو نيم گرديد شمشير . و ابتهر بفلانة اى شهر بها . ابتهاش ( ebteh c ) م . ع . ابتهش عليه : شاد شد و اهتزاز نمود به وى . ابتهال ( ebteh l ) م . ع . زارى كردن . ابتهالا ( ebteh lan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور تواضع و از روى فروتنى . و نيازمندانه . و بطريق تضرع و مستدعيانه . ابتهالانه ( ebteh l ne ) م . ف . پ . - مأخوذ از تازى - مر . ابتهالا ابتياث ( ebti s ) م . ع . بحث كردن . و تجسس و تفحص نمودن . ابتياج ( ebti j ) م . ع . نيك درخشيدن برق . ابتئار ( ebte r ) م . ع . چاه كندن . و آتشدان كندن . و ذخيره نهادن . و نيكى اندوختن . ابتيار ( ebti r ) ا . ع . آزمايش . ابتيار ( ebti r ) م . ع . چون واوى باشد آزمودن . و بوئيدن شتر نر ماده را تا بشناسد كه باردار است يا نه . و ابتار المراة : جماع كرد آن زن را . و چون يائى بود فجور خود ظاهر كردن . ابتئاس ( ebte s ) م . ع . اندوهگين شدن . و كراهت داشتن و قوله تعالى : فَلا تَبْتَئِسْ بِما كانُوا يَفْعَلُونَ اى لا تحزن و لا تشتك . ابتياض ( ebti z ) م . ع . خود پوشيدن . و از بيخ بركندن كسى را . ابتياع ( ebti ' ) م . ع . ابتاعه ابتياعا : خريد آن را . ابتياع ( ebti ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خريد و فروش . ابث ( abs ) م . ع . ابثه و ابث عليه ابثا ( از باب ضرب ) : دلير گردانيد او را در نزد پادشاه . و بد گفت به او . ابث ( abas ) م . ع . ابث ابثا ( از باب سمع ) . شير شتر خورد تا شكم برآورد و مانند سكر و مستى در او پيدا شد . ابث ( abes ) ص . ع . خرامندهء بنشاط . ابثاث ( ebs s ) م . ع . ابثثتك : حال و اندوه خود را به تو ظاهر كردم . و ابث الخبر : پراكنده و فاش كرد خبر را . و ابثثتك السر : در ميان نهادم با تو راز را . ايثع ( absa ' ) ص . ع . مردى كه از غلبهء خون لبهاى وى سطبر و سرخ گشته باشد . ابثعرار ( ebse'r r ) م . ع . ابثعرت - الخيل : دويدند اسبان تا سبقت برند . ابثعجاج ( ebse'j j ) م . ع . سست شدن و درنگ و كاهلى نمودن . ابثئرار ( ebse'r r ) م . ع . ابثارت - الخيل : تاختند اسبان تا سبقت برند . ابج ( abaj ) ا . ع . ابد و هميشه و روزگار . ابج ( abajj ) ص . ع . رجل ابج : مرد فراخ چشم . ابجاج ( ebj j ) م . ع . شادمانى كردن . ابجال ( ebj l ) م . ع . ابجله الشيئى : كافى شد او را اين چيز . ابجد ( abjad ) ا خ . ع . كلام موزونى كه حروف آن داراى قواى مختلف از يك تا هزار باشند به اين ترتيب : ابجد كه حروف آن عبارتند از ا - 1 و ب - 2 و ج - 3 و د - 4 . هوز كه حروف آن عبارتند از ه - 5 و و - 6 و ز - 7 . حطى كه حروف آن عبارتند از ح - 8 و ط - 9 و ى - 10 . كلمن كه حروف آن عبارتند از : ك - 20 و ل - 30 و م - 40 و ن - 50 . سعفص كه حروف آن عبارتند از : س - 60 و ع - 70 و ف - 80 و ص - 90 . قرشت كه حروف آن عبارتند از ق - 100 و ر - 200 و ش - 300 و ت - 400 . ثخذ كه حروف آن عبارتند از : ث - 500 و